Od redakcji
Post-editing in practice: process, product and networks [Postedycja w praktyce: proces, produkt i sieci] – jak sugeruje tytuł numeru specjalnego Jostrans, który właśnie oddajemy do rąk czytelników, dotyczy on dwóch głównych aspektów postedycji: z jeden strony praktyki, z drugiej strony wpływu, jaki postedycja wywiera na tłumaczy, dydaktyków czy odbiorców przekładu. Naszą uwagę przykuły pierwsze i ostatnie słowa tytułu, które przywołują na myśl wzajemne powiązania i relacje. Postedycja oznacza relację z co najmniej dwoma wcześniejszymi tekstami oraz współpracę między różnymi specjalistami, jak np. tłumaczami i ekspertami dziedzinowymi, a także interakcję między człowiekiem a maszyną. Natomiast słowo „sieci” uwypukla wymianę pomysłów i informacji między osobami powiązanymi umiejętnościami, zainteresowaniami i chęcią komunikacji.
Tłumaczenie można zatem definiować przez pryzmat relacji. Ta myśl ma szczególne znaczenie dla naszego czasopisma. Dla JoSTrans, jednego z niewielu niezależnych czasopism przekładoznawczych, „relacje” zawsze stanowiły istotę istnienia. Historia JoSTrans to historia powiązań sieciowych w najlepszym rozumieniu tego słowa – czasopismo powstało i rozwija się dzięki współpracy wielu osób. Od bieżącego numeru następuje zmiana na stanowisku redaktor naczelnej –miejsce Lucile Desblache zajmie Łucja Biel. Po niemal 20 latach nadszedł czas, aby na czele czasopisma stanęła osoba z innym bagażem doświadczeń, wnosząc nowe pomysły i wizję. Etos „relacji” będzie nadal w centrum każdego wydania JoSTrans.
Mając na uwadze intensywny rozwój neuronowych tłumaczeń maszynowych, postrzeganych jako przełomowa i radykalna technologia, zbiór artykułów poświęconych zjawisku postedycji jest bardzo potrzebny. Nasz najnowszy numer specjalny pod redakcją Lucasa Nunesa Vieiry, Elisy Alonso i Lindsay Bywood, omawia postedycję z wielu perspektyw i z wykorzystaniem szerokiego spektrum metod empirycznych wywodzących się z badań nad produktem i procesem tłumaczenia, w tym okulografii, protokołów głośnego mówienia (TAP), kwestionariuszy czy aparatu pojęciowego socjologii tłumaczenia. Część pierwsza poświęcona jest procesowi postedycji i bada fundamentalne zagadnienia jakości tłumaczenia i wysiłku poznawczego, omawiając m.in. błędy w tłumaczeniu maszynowym, współczynniki korekty, dokładność czy płynność tłumaczenia (Jia i in., Yamada, Carl i Toledo Báez), jak i bardziej techniczne aspekty wykorzystania zasobów w środowisku CAT (Bundgaard i Paulsen Christensen) czy postedycji metafor (Koglin i Cunha). W drugiej części położono nacisk na produkty postedycji, porównując je do tłumaczeń wykonywanych „od zera” pod kątem ich jasności i zrozumiałości (Screen) oraz w obrębie różnych stopni postedycji (van Egdom i Pluymaekers). Kolejna część poświęcona jest ludziom – tłumaczom i odbiorcom przekładu i bada sposób postrzegania przez nich tłumaczeń maszynowych (Rossi i Chebrot; Sakamoto). Część czwarta zawiera artykuły omawiające tłumaczenie maszynowe w kontekście kształcenia tłumaczy, definiując kompetencję postedycyjną (Nitzke i in.) i badając jej miejsce w programach studiów translatorycznych (Guerberof Arenas i Moorkens; Plaza Lara). Zwieńczeniem numeru są wywiady z Jossem Moorkensem na temat technologii tłumaczeniowych oraz Carole Gilet na temat dubbingu we Francji. Mamy nadzieję, że najnowszy numer specjany przyniesie czytelnikom wiele inspiracji.
Lucile Desblache i Łucja Biel